V Mi阣zynarodowe Forum Gospodarki Odpadami SOSEXPO 2016
Elektro艣mieci Szk艂o Papier Metale Baterie Niebezpieczne Bioodpady Samochodowe recykling - menu

Serwis zbudowany dzi臋ki wsparciu Narodowego Funduszu Ochrony 艢rodowiska i Gospodarki Wodnej

Oleje przepracowane


 


Wskaz贸wka:
oleje nale偶y wymienia膰 tylko w miejscach do tego przeznaczonych, np. w Autoryzowanych Stacjach Obs艂ugi lub podmiotom uprawnionym do odbierania olej贸w przepracowanych.

 

Rozw贸j maszyn i urz膮dze艅 technicznych a tak偶e motoryzacji, spowodowa艂 nasilenie szeregu negatywnych zjawisk. Jednym z nich jest zwi臋kszenie ilo艣ci olej贸w smarowych (silnikowych i przek艂adniowych) wycofanych z u偶ycia na skutek utraty zdolno艣ci eksploatacyjnych. Oleje te nosz膮 nazw臋 olej贸w przepracowanych lub odpadowych.
Ilo艣膰 olej贸w odpadowych jest kszta艂towana przez poziom technologiczny i stan liczebny parku samochod贸w i maszyn oraz jako艣膰 stosowanych 艣rodk贸w smarowych.

殴r贸d艂a powstawania, charakterystyka olej贸w odpadowych


Oleje odpadowe pochodz膮ce z rynku motoryzacyjnego, to przede wszystkim zu偶yte oleje silnikowe i oleje przek艂adniowe, a oleje odpadowe pochodz膮ce z przemys艂u to zanieczyszczone oleje hydrauliczne, przek艂adniowe, maszynowe, turbinowe, spr臋偶arkowe, transformatorowe oraz grzewcze. W mniejszym zakresie oleje odpadowe pochodz膮 z odzysku: olej贸w u偶ywanych do obr贸bki metali (emulguj膮ce i nieemulguj膮ce), olej贸w procesowych, olej贸w ochronnych i innych specjalnych zastosowa艅, a tak偶e z odolejania w separatorach.

Poza olejami odpadowymi w praktyce gospodarczej wyst臋puj膮 odpady zanieczyszczone olejami tj. zaolejone szlamy z separator贸w olejowych oraz odstojnik贸w, szlamy z obr贸bki metali zawieraj膮ce oleje, zu偶yte filtry olejowe, zaolejone zu偶yte sorbenty, trociny, czy艣ciwo oraz opakowania po olejach. W zwi膮zku z tym powstaj膮ce odpady olejowe mo偶na podzieli膰 na:

  • oleje odpadowe,
  • emulsje wodno-olejowe,
  • szlamy zawieraj膮ce oleje,
  • inne odpady olejowe.

Zmiany jako艣ciowe oleju smarowego w okresie eksploatacji


Oleje odpadowe stanowi膮 najwi臋ksze i cenne 藕r贸d艂o oleju mineralnego, jednak w okresie eksploatacji jako艣膰 oleju, w miar臋 up艂ywu czasu pracy, ulega zmianie " degradacji. Odpady te zawieraj膮 zanieczyszczenia zwi膮zane z rodzajem stosowanego oleju oraz z procesem eksploatacji. Degradacja oleju zwi膮zana jest ze zmian膮 jego w艂a艣ciwo艣ci fizykochemicznych w wyniku oddzia艂ywania wysokiej temperatury oraz tlenu z powietrza, w obecno艣ci katalitycznie oddzia艂uj膮cych metali oraz mechanicznych si艂 艣cinaj膮cych. W czasie pracy silnika nast臋puje zanieczyszczenie oleju smaruj膮cego gazami spalinowymi oraz produktami spalania paliwa silnikowego.

Zachodz膮ce zmiany prowadz膮 do powstawania lak贸w, 偶ywic, wielopier艣cieniowych w臋glowodor贸w aromatycznych oraz do przekszta艂ce艅 chemicznych w dodatkach uszlachetniaj膮cych. Sk艂ad chemiczny olej贸w przepracowanych jest skomplikowany i wysoce toksyczny a reaguj膮ce mi臋dzy sob膮 pierwiastki, tworz膮 cz臋sto niebezpieczne dla 艣rodowiska i cz艂owieka zwi膮zki. W olejach odpadowych obecne s膮 r贸wnie偶 produkty rozpadu termicznego i mechanicznego polimer贸w oraz metale pochodz膮ce ze zu偶ycia element贸w silnika. Ca艂kowita zawarto艣膰 zanieczyszcze艅, na kt贸r膮 sk艂adaj膮 si臋 zanieczyszczenia typowe, zwi膮zane z eksploatacj膮 olej贸w smarowych oraz zanieczyszczenia przypadkowe (rozpuszczalniki, farby, t艂uszcze) powoduje, 偶e pozostaj膮ca do odzyskania baza olejowa stanowi oko艂o 80% m/m zbieranych olej贸w odpadowych.

Gospodarka olejami przepracowanymi - odpadowymi



Sytuacja w zakresie post臋powania z odpadami powstaj膮cymi w zwi膮zku z eksploatacj膮 pojazd贸w mechanicznych, jak r贸wnie偶 urz膮dze艅 przemys艂owych, w kt贸rych wykorzystywane s膮 oleje mineralne (transformatory, spr臋偶arki, turbiny elektryczne i inne) daleka jest od poprawnej, zw艂aszcza odno艣nie stosowanych metod ich usuwania i unieszkodliwiania.
Pozbywanie si臋 olej贸w przepracowanych, poprzez wylewanie ich wprost do otoczenia, stanowi wielkie zagro偶enie dla 艣rodowiska i zdrowia ludzi i zwierz膮t.
Zwi膮zki chemiczne, przedostaj膮c si臋 do w贸d, gleb i powietrza, ulegaj膮 ca艂kowitej lub cz臋艣ciowej degradacji tworz膮c niekiedy zanieczyszczenia wt贸rne, cz臋sto bardziej toksyczne od pierwotnych. Jedno z najwi臋kszych zagro偶e艅 艣rodowiska naturalnego stanowi膮 substancje ropopochodne. Nale偶膮 one do zanieczyszcze艅 antropogenicznych, mimo i偶 ropa naftowa jest substancj膮 naturaln膮. Spo艣r贸d w臋glowodor贸w ropopochodnych WHO (艢wiatowa Organizacja Zdrowia) oraz EC (Wsp贸lnota Europejska) jako najbardziej toksyczne i rakotw贸rcze wymieniaj膮 na pierwszym miejscu BTEX. S膮 to monopier艣cieniowe w臋glowodory aromatyczne: benzen, toluen, etylobenzen, o,m,p-ksylen. G艂贸wnymi drogami wnikania zwi膮zk贸w organicznych do organizmu ludzkiego s膮 drogi oddechowe, przew贸d pokarmowy oraz sk贸ra. W zale偶no艣ci od czasu ekspozycji i dawki substancji toksycznej wyst膮pi膰 mog膮 dwa rodzaje efekt贸w zdrowotnych: chroniczne (w tym rak), oraz efekty ostre (pocz膮wszy od b贸lu g艂owy do 艣mierci w艂膮cznie). Wzgl臋dy ekologiczne nakazuj膮 wi臋c zbieranie olej贸w przepracowanych oraz ich kontrolowan膮 utylizacj臋 w spos贸b jak najmniej szkodliwy dla 艣rodowiska naturalnego. Najbardziej racjonaln膮 form膮 unieszkodliwiania olej贸w przepracowanych jest ich przemys艂owe zagospodarowanie.

W praktyce rozr贸偶nia si臋 nast臋puj膮ce sposoby wykorzystania olej贸w przepracowanych - odpadowych:

  • poddanie procesom oczyszczania i przywr贸cenie olejom ich pierwotnych w艂a艣ciwo艣ci poprzez filtracj臋, wirowanie, odparowanie pod pr贸偶ni膮, w celu ich p贸藕niejszego zastosowania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem lub jako 艣rodka smarowego ni偶szej klasy jako艣ciowej,
  • ponowna obr贸bka - usuni臋cie z olej贸w odpadowych zanieczyszcze艅 mechanicznych i wody dla uzyskania komponentu paliwowego o jako艣ci zgodnej ze specyfikacj膮 paliwa zast臋pczego,
  • regeneracja g艂臋boka (re-rafinacja) " odpowiednie przetworzenie fizyko"chemiczne i pozyskanie z olej贸w odpadowych surowc贸w petrochemicznych, kt贸re mog膮 by膰 u偶yte do produkcji nowych olej贸w smarowych lub np. lekkich olej贸w opa艂owych,
  • recykling - zastosowanie olej贸w zu偶ytych jako surowca w rafinerii lub wsp贸艂pracuj膮cej z rafineri膮 instalacji w celu produkcji wysokiej klasy paliw lub olej贸w bazowych,
  • u偶ycie olej贸w wprost jako paliwo.


Najkorzystniejszym sposobem zagospodarowania olej贸w przepracowanych jest ich re-rafinacja. Proces ten nie stwarza zagro偶enia dla 艣rodowiska naturalnego oraz pozwala na otrzymanie olej贸w silnikowych po kosztach ni偶szych, ni偶 drog膮 klasyczn膮 z ropy naftowej.

Istnieje r贸wnie偶 mo偶liwo艣膰 wykorzystania olej贸w odpadowych jako paliwo przeznaczone do opalania piec贸w kot艂owych w celu odzysku ich energii cieplnej. Ten spos贸b utylizacji charakteryzuje si臋 niskimi kosztami, ale stwarza znaczne zagro偶enie dla 艣rodowiska naturalnego zw艂aszcza, gdy oleje spala si臋 w nieodpowiednich to tego celu piecach. Z tego wzgl臋du, cz臋sto wykorzystuje si臋 oleje przepracowane jako paliwo dodatkowe, w mieszaninie ze zlewkami pochodzenia organicznego, takimi jak rozpuszczalniki, farby, dodatki myj膮ce.

Oleje odpadowe, nie nadaj膮ce si臋 ze wzgl臋du na stopie艅 ich zanieczyszczenia do regeneracji lub rerafinacji mog膮 by膰 dozowane na linii odpad贸w komunalnych i spalane wraz z nimi w instalacjach do spalania odpad贸w komunalnych.
Du偶e ilo艣ci olej贸w przepracowanych zu偶ywa si臋 tak偶e jako paliwo w cementowniach. Uwalniane w procesie spalania metale ci臋偶kie s膮 wi膮zane w cemencie i nie stanowi膮 zagro偶enia dla 艣rodowiska naturalnego.

Uregulowania prawne


Podstawowym dokumentem reguluj膮cym gospodark臋 olejami odpadowymi w krajach Unii Europejskiej jest Dyrektywa Rady Nr 75/439/EWG z dnia 16 czerwca 1975 roku, znowelizowana przez Dyrektyw臋 Rady Nr 87/101/EWG z dnia 22 grudnia 1986 oraz kolejn膮 Dyrektyw臋 Rady Nr 94/31/EC z dnia 27 czerwca 1994 roku. Zgodnie z za艂o偶eniami Dyrektyw Rady, odpady niebezpieczne musz膮 by膰 odr臋bnie traktowane w stosunku do innych odpad贸w, w zakresie ewidencji, zbi贸rki i dalszego nimi dysponowania. Na podstawie tych przepis贸w poszczeg贸lne kraje cz艂onkowskie wsp贸lnoty wprowadzaj膮 wewn臋trzne uregulowania prawne dotycz膮ce organizacji i finansowania zbi贸rki, a tak偶e zagospodarowania i unieszkodliwiania olej贸w przepracowanych, zgodnie z zasadami ekologii.

Obowi膮zuj膮ca w kraju Ustawa o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 roku (Dz. U. Nr 62, poz. 628) definiuje oleje odpadowe, bazuj膮c na definicji stosowanej w krajach Unii Europejskiej, w my艣l kt贸rej przez: "oleje odpadowe rozumie si臋 wszystkie oleje smarowe lub przemys艂owe, kt贸re nie nadaj膮 si臋 ju偶 do zastosowania, do kt贸rego by艂y pierwotnie przeznaczone, a w szczeg贸lno艣ci zu偶yte oleje z silnik贸w spalinowych i oleje przek艂adniowe, a tak偶e oleje smarowe, oleje do turbin i oleje hydrauliczne".

Dla w艂a艣ciwego post臋powania z olejami odpadowymi wprowadzono w Ustawie o odpadach art.39 (Dz.U. z 2001 r. Nr 62, poz. 628 wraz ze zmianami " Dz.U. z 2003 r. Nr 7, poz. 78) szczeg贸艂owe zasady gospodarowania tymi odpadami. S膮 one nast臋puj膮ce:

  • oleje odpadowe powinny by膰 w pierwszej kolejno艣ci poddawane odzyskowi poprzez regeneracj臋, rozumian膮 jako ka偶dy proces, w kt贸rym oleje bazowe mog膮 by膰 produkowane przez rafinowanie olej贸w odpadowych, a w szczeg贸lno艣ci przez usuni臋cie zanieczyszcze艅, produkt贸w utleniania i dodatk贸w zawartych w tych olejach,
  • je偶eli regeneracja olej贸w odpadowych jest niemo偶liwa ze wzgl臋du na stopie艅 ich zanieczyszczenia, okre艣lony w odr臋bnych przepisach, oleje te powinny by膰 poddane innym procesom odzysku,
  • je偶eli regeneracja olej贸w odpadowych lub innych proces贸w odzysku s膮 niemo偶liwe, dopuszcza si臋 ich unieszkodliwianie,
  • posiadacz odpad贸w w postaci olej贸w odpadowych, powsta艂ych w wyniku prowadzonej przez niego dzia艂alno艣ci gospodarczej, powinien przekaza膰 te odpady podmiotowi gwarantuj膮cemu zgodne z prawem ich zagospodarowanie,
  • zakazuje si臋 mieszania olej贸w odpadowych z innymi odpadami niebezpiecznymi, w tym zawieraj膮cymi PCB, w czasie ich zbierania lub magazynowania,
  • zakazuje si臋 zrzutu olej贸w odpadowych do w贸d, do gleby lub do ziemi.


Oleje odpadowe powinny by膰 przechowywane w zbiornikach podziemnych lub naziemnych lub w szczelnych opakowaniach nie przekraczaj膮cych pojemno艣ci 1 m3 pod zadaszeniem i na utwardzonej powierzchni. Zgodnie z Art. 11 pkt 4 Ustawy o odpadach, transport odpad贸w niebezpiecznych z miejsc ich powstawania do miejsc odzysku lub unieszkodliwiania odpad贸w odbywa si臋 z zachowaniem przepis贸w obowi膮zuj膮cych przy transporcie materia艂贸w niebezpiecznych. Zgodnie z Rozporz膮dzeniem Ministra Gospodarki z dnia 5 marca 2001 r. zmieniaj膮cym rozporz膮dzenie w sprawie szczeg贸艂owych zasad usuwania, wykorzystywania i unieszkodliwiania odpad贸w niebezpiecznych (Dz. U. Nr 22, poz. 251) "odpady niebezpieczne, dla kt贸rych przepisy o transporcie materia艂贸w niebezpiecznych nie okre艣laj膮 sposobu opakowania, powinny by膰 usuwane w opakowaniach wykonanych z materia艂u odpornego na dzia艂anie sk艂adnik贸w umieszczanych w nich odpad贸w i posiada膰 szczelne zamkni臋cia, zabezpieczaj膮ce przed przypadkowym rozproszeniem odpad贸w w trakcie transportu i czynno艣ci za艂adunkowych i roz艂adunkowych".

Na mocy wydanego do Ustawy o odpadach rozporz膮dzenia w sprawie katalogu opad贸w (Dz. U. 2001, Nr 112, poz.1206) do olej贸w odpadowych zaliczamy:

  • 12 01 06* - Odpadowe oleje mineralne z obr贸bki metali zawieraj膮ce chlorowce (z wy艂膮czeniem emulsji i roztwor贸w),
  • 12 01 07* - Odpadowe oleje mineralne z obr贸bki metali nie zawieraj膮ce chlorowc贸w (z wy艂膮czeniem emulsji i roztwor贸w),
  • 12 01 08* - Odpadowe emulsje i roztwory olejowe z obr贸bki metali zawieraj膮ce chlorowce,
  • 12 01 09* - Odpadowe emulsje i roztwory z obr贸bki metali nie zawieraj膮ce chlorowc贸w,
  • 12 01 10* - Syntetyczne oleje z obr贸bki metali,
  • 12 01 19* - Oleje z obr贸bki metali 艂atwo ulegaj膮ce biodegradacji,
  • 13 01 01* - Oleje hydrauliczne zawieraj膮ce PCB,
  • 13 01 04* - Emulsje olejowe zawieraj膮ce zwi膮zki chlorowcoorganiczne,
  • 13 01 05* - Emulsje olejowe nie zawieraj膮ce zwi膮zk贸w chlorowcoorganicznych,
  • 13 01 09* - Mineralne oleje hydrauliczne zawieraj膮ce zwi膮zki chlorowcoorganiczne,
  • 13 01 10* - Mineralne oleje hydrauliczne nie zawieraj膮ce zwi膮zk贸w chlorowcoorgani - cznych,
  • 13 01 11* - Syntetyczne oleje hydrauliczne,
  • 13 01 12* - Oleje hydrauliczne 艂atwo ulegaj膮ce biodegradacji,
  • 13 01 13* - Inne oleje hydrauliczne
  • 13 02 04* - Mineralne oleje silnikowe, przek艂adniowe i smarowe zawieraj膮ce zwi膮zki chlorowcoorganiczne,
  • 13 02 05* - Mineralne oleje silnikowe, przek艂adniowe i smarowe nie zawieraj膮ce zwi膮zk贸w chlorowcoorganicznych,
  • 13 02 06* - Syntetyczne oleje silnikowe, przek艂adniowe i smarowe,
  • 13 02 07* - Oleje silnikowe, przek艂adniowe i smarowe 艂atwo ulegaj膮ce biodegradacji,
  • 13 02 08* - Inne oleje silnikowe, przek艂adniowe i smarowe,
  • 13 03 01* - Oleje i ciecze stosowane jako elektroizolatory i no艣niki ciep艂a zawieraj膮ce PCB,
  • 13 03 06* - Mineralne oleje i ciecze stosowane jako elektroizolatory oraz no艣niki ciep艂a zawieraj膮ce zwi膮zki chlorowcoorganiczne inne ni偶 wymienione w 13 03 01,
  • 13 03 07* - Mineralne oleje i ciecze stosowane jako elektroizolatory oraz no艣niki ciep艂a nie zawieraj膮ce zwi膮zk贸w chlorowcoorganicznych,
  • 13 03 08* - Syntetyczne oleje i ciecze stosowane jako elektroizolatory oraz no艣niki ciep艂a inne ni偶 wymienione w 13 03 01,
  • 13 03 09* - Oleje i ciecze stosowane jako elektroizolatory oraz no艣niki ciep艂a 艂atwo ulegaj膮ce biodegradacji,
  • 13 03 10* - Inne oleje i ciecze stosowane jako elektroizolatory oraz no艣niki ciep艂a,
  • 13 04 01* - Oleje z臋zowe ze statk贸w 偶eglugi 艣r贸dl膮dowej,
  • 13 04 02* - Oleje z臋zowe z nabrze偶y portowych,
  • 13 04 03* - Oleje z臋zowe ze statk贸w morskich,
  • 13 05 01* - Odpady sta艂e z piaskownik贸w i z odwadniania olej贸w w separatorach,
  • 13 05 02* - Szlamy z odwadniania olej贸w w separatorach,
  • 13 05 03* - Szlamy z kolektor贸w,
  • 13 05 06* - Olej z odwadniania olej贸w w separatorach,
  • 13 05 07* - Zaolejona woda z odwadniania olej贸w w separatorach,
  • 13 05 08* - Mieszanina odpad贸w z piaskownik贸w i z odwadniania olej贸w w separatorach,
  • 13 07 01* - Olej opa艂owy i olej nap臋dowy,
  • 13 07 02* - Benzyna,
  • 13 07 03* - Inne paliwa (w艂膮cznie z mieszaninami),
  • 13 08 01* - Szlamy lub emulsje z odsalania,
  • 13 08 02* - Inne emulsje,
  • 13 08 80 - Zaolejone odpady sta艂e ze statk贸w,
  • 13 08 99* - Inne nie wymienione odpady,
  • 16 07 08* - Odpady zawieraj膮ce rop臋 naftow膮 lub jej produkty.


Dla zwi臋kszenia zbi贸rki oraz odzysku olej贸w odpadowych, przy uwzgl臋dnieniu obowi膮zuj膮cej Polskiej Klasyfikacji Wyrob贸w i Us艂ug, odpady te obj臋to wymogami okre艣lonymi w Ustawie z dnia 11 maja 2001 r. o obowi膮zkach przedsi臋biorc贸w w zakresie gospodarowania niekt贸rymi odpadami oraz o op艂acie produktowej i depozytowej (Dz.U. Nr 63, poz. 639 wraz z p贸藕niejszymi zmianami Dz. U. z 2003 r. Nr 7, poz. 78), w kt贸rej jako oleje odpadowe (oleje przepracowane) przyj臋to odpad pou偶ytkowy z olej贸w smarowych - PKWiU - 23.20.18 (z wy艂膮czeniem 23.20.18-01, 23.20.18-02.10, 23.20.18-03.00, 23.20.18-09.10).

Naczeln膮 zasad膮 ustawy jest na艂o偶enie na przedsi臋biorc臋, wytwarzaj膮cego lub importuj膮cego wybrane produkty, w tym oleje smarowe, obowi膮zku zapewnienia odzyskiwania i poddawania recyklingowi odpad贸w powsta艂ych z tych produkt贸w, ze wzgl臋du na ich uci膮偶liwo艣膰 czy wr臋cz szkodliwo艣膰 dla 艣rodowiska.

Za艂膮cznik nr 4 Ustawy z dnia 19 grudnia 2002 r. - o zmianie ustawy o odpadach oraz niekt贸rych innych ustaw (Dz. U. z 2003 r. Nr 7, poz. 78) okre艣la docelowe procentowe poziomy odzysku i recyklingu dla odpad贸w opakowaniowych i pou偶ytkowych w stosunku do masy lub ilo艣ci wprowadzanych na rynek krajowy opakowa艅 i produkt贸w.

Do roku 2007 odpady olej贸w smarowych powinny by膰 odzyskiwane w wysoko艣ci 50%, a poddawane regeneracji w ilo艣ci 35% ilo艣ci wprowadzanej na rynek. Regeneracja olej贸w odpadowych powinna odbywa膰 si臋 zgodnie z Rozporz膮dzeniem Ministra 艢rodowiska, z dnia 6 listopada 2001 roku w sprawie szczeg贸艂owych warunk贸w, jakie powinien spe艂ni膰 przedsi臋biorca produkuj膮cy w kraju oleje smarowe z udzia艂em wytworzonych w kraju olej贸w bazowych pochodz膮cych z regeneracji, w celu w艂膮czenia ich do faktycznie uzyskanego poziomu recyklingu (Dz.U. z 2001 Nr 131, poz. 1475).

W rozporz膮dzeniu tym okre艣lono, 偶e przedsi臋biorca regeneruj膮cy oleje przepracowane powinien zbiera膰 oleje we w艂asnym zakresie lub poprzez odpowiedni膮 organizacje odzysku a ponadto powinien posiada膰 specjalistyczn膮 instalacj臋 do regeneracji.

Procesy regeneracji olej贸w to:

  • oczyszczanie poprzez dekantacja, filtracj臋 wzgl臋dnie obr贸bk臋 chemiczn膮 lub rozpuszczalnikow膮,
  • destylacja; rozdzia艂 na frakcje destylatowe na specjalnie zaprojektowanych urz膮dzeniach,
  • rerafinacja rozpuszczalnikowa i kontaktowanie z ziemi膮 odbarwiaj膮c膮 albo katalityczna rerafinacja w atmosferze wodoru.


Ponadto warunkiem niezb臋dnym do prowadzenia regeneracji olej贸w jest posiadanie przez przedsi臋biorc臋 kart przekazania olej贸w odpadowych lub dowod贸w zakup贸w od ich posiadaczy.

Ustawa z dnia 11 maja 2001r. o obowi膮zkach przedsi臋biorc贸w w zakresie gospodarowania niekt贸rymi odpadami oraz op艂acie produktowej i op艂acie depozytowej (Dz. U. Nr.63 poz. 639 z 2001r.) nak艂ada na przedsi臋biorc贸w (wytw贸rc贸w i importer贸w) obowi膮zek odzysku i recyklingu odpad贸w opakowaniowych i pou偶ytkowych (art.3 ust.1 w/w ustawy).

Przedsi臋biorca mo偶e ten obowi膮zek realizowa膰:

  • samodzielnie (art.4 ust.1 pkt.1),
  • poprzez "organizacj臋 odzysku" (art.4 ust.1 pkt.2) zawieraj膮c z ni膮 stosown膮 umow臋,
  • zlecaj膮c wykonanie poszczeg贸lnych czynno艣ci zwi膮zanych z odzyskiem
    recyklingiem osobom trzecim (art.4ust.30).


Ustawa daje mo偶liwo艣膰 niewykonania obowi膮zku odzysku odpad贸w olej贸w smarowych. Konsekwencj膮 dla tych, kt贸rzy uchylaj膮 si臋 od realizacji tego obowi膮zku, jest pewnego rodzaju sankcja tzw. op艂ata produktowa.

Przedsi臋biorca wytwarzaj膮cy b膮d藕 importuj膮cy produkty takie jak oleje smarowe, jest zobowi膮zany do sk艂adania rocznych sprawozda艅 i samodzielnego obliczania i uiszczania op艂aty produktowej. Jest te偶 zobowi膮zany do prowadzenia dodatkowej pozaksi臋gowej ewidencji, umo偶liwiaj膮cej ustalenie uzyskanych poziom贸w odzysku i recyklingu oraz obliczenie op艂aty produktowej, zgodnie z przepisami o rachunkowo艣ci.

艢rodki, pochodz膮ce z op艂at produktowych, gromadzone na odr臋bnych rachunkach bankowych w Narodowym Funduszu Ochrony 艢rodowiska i Gospodarki Wodnej przeznaczone s膮 na finansowanie - w formie po偶yczek i dotacji - dzia艂a艅 m.in. w zakresie zbi贸rki i regeneracji odpad贸w pou偶ytkowych z olej贸w smarowych i edukacji ekologicznej.

Jednak gdyby kt贸ry艣 z przedsi臋biorc贸w zdecydowa艂 si臋 na zap艂at臋 op艂aty produktowej, to rozwi膮zanie to jest znacznie kosztowniejsze od pozosta艂ych mo偶liwo艣ci.
W przypadku zbi贸rki i regeneracji (odzysku) olej贸w przepracowanych, najbardziej racjonalnym rozwi膮zaniem wydaje si臋 zlecanie tego obowi膮zku "organizacji odzysku". Wynika to przede wszystkim ze specyfiki odpadu (odpady niebezpieczne), technicznych uwarunkowa艅 zbi贸rki i magazynowania (niezb臋dny specjalistyczny sprz臋t) oraz skomplikowanych metod regeneracji i unieszkodliwiania.

Przy wyborze "organizacji odzysku", przedsi臋biorca powinien zwr贸ci膰 szczeg贸ln膮 uwag臋 na jej baz臋 techniczn膮 i organizacyjn膮 niezb臋dn膮 do przej臋cia obowi膮zku. Jest to gwarancj膮 sprawnego i rzetelnego wywi膮zania si臋 z przej臋tego od przedsi臋biorcy obowi膮zku. W przypadku upad艂o艣ci "organizacji odzysku" ustawowy obowi膮zek odzysku obci膮偶a mas臋 upad艂o艣ciow膮 organizacji do dnia prawomocnego og艂oszenia upad艂o艣ci. Po tym terminie obowi膮zek "powraca" do przedsi臋biorcy, kt贸ry musi zapewni膰 poziom odzysku samodzielnie lub zawrze膰 umow臋 z nast臋pn膮 "organizacj膮 odzysku".

W przypadku, kiedy "organizacja odzysku" zrealizuje przej臋ty od przedsi臋biorcy obowi膮zek tylko cz臋艣ciowo, to za niezrealizowan膮 cz臋艣膰 obowi膮zku organizacja musi wp艂aci膰 nale偶n膮 op艂at臋 produktow膮, kt贸ra obci膮偶a wy艂膮cznie bud偶et "organizacji odzysku" (Art. 12 ust. 2 ustawy o obowi膮zkach przedsi臋biorc贸w w zakresie gospodarowania niekt贸rymi odpadami oraz po艂acie produktowej i op艂acie depozytowej). Kontrol臋 przedsi臋biorstw w zakresie przestrzegania przepis贸w ustawy powierzono wojew贸dzkiej inspekcji ochrony 艣rodowiska i wojew贸dzkiej inspekcji handlowej.

Na podstawie art. 36 ust. 14 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628) ka偶dy odbi贸r odpad贸w olejowych z zak艂adu, powinien by膰 potwierdzony dokumentem obrotu odpadami niebezpiecznymi zwanym kart膮 przekazania odpadu.
Wz贸r karty przekazania odpadu jest okre艣lony w Rozporz膮dzeniu Ministra 艢rodowiska z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie wzor贸w dokument贸w stosowanych na potrzeby ewidencji odpad贸w (Dz. U. Nr 152, poz. 1736).

Karta odpadu jest wystawiana przez zak艂ad (warsztat) wytwarzaj膮cy odpady. Przy jej wype艂nianiu nale偶y zwr贸ci膰 uwag臋 na kod i nazwa odpadu, kt贸ry nale偶y wpisa膰 zgodnie z katalogiem odpad贸w (Dz. U. 2001, Nr 112, poz.1206). Ze wzgl臋du na to, 偶e przew贸z odpad贸w mo偶e odbywa膰 si臋 wy艂膮cznie transportem posiadaj膮cym dopuszczenie do przewozu 艂adunk贸w niebezpiecznych, w kart臋 odpad贸w wpisuje si臋 tak偶e numer rejestracyjny pojazdu odbieraj膮cego odpady. Kopi臋 karty odpadu powinien otrzyma膰 usuwaj膮cy (odbieraj膮cy) odpady. Ewidencja wytwarzaj膮cego odpady musi by膰 identyczna z ewidencj膮 usuwaj膮cego odpady. Usuwaj膮cy odpady musi posiada膰 na t膮 dzia艂alno艣膰 zezwolenie. Podlega on tak偶e obowi膮zkowi sk艂adania raport贸w z obrotu odpadami do w艂adz administracji Pa艅stwowej.

Je偶eli wytwarzaj膮cy powierza usuwanie odpad贸w firmie nie posiadaj膮cej zezwolenia lub usuwa je sam np. poprzez palenie w piecu, zakopywanie, wylewanie do kanalizacji, organ wydaj膮cy zezwolenie na wytwarzanie odpad贸w mo偶e je cofn膮膰 bez odszkodowania - co oznacza w praktyce zamkni臋cie zak艂adu.
Za brak uregulowania problemu olej贸w odpadowych w warsztacie - przewidziano kary grzywny i aresztu

Odzysk i unieszkodliwianie olej贸w odpadowych


Odpady olejowe powstaj膮ce w zak艂adach na terenie wojew贸dztwa odbierane s膮 przez firmy specjalistyczne trudni膮ce si臋 zbi贸rk膮: olej贸w przepracowanych, emulsji olejowo-wodnych, szlam贸w zaolejonych oraz prowadz膮ce serwis separator贸w olejowych i odstojnik贸w.

Odpady olejowe poddawane s膮 procesowi odzysku lub unieszkodliwiania w istniej膮cych na terenie kraju instalacjach:

  • w Rafinerii Nafty Jedlicze, w Rafinerii Jas艂o S.A., Ra-finerii Nafty Glimar S.A, Rafinerii Trzebinia S.A. - metod膮 re-rafinacji lub krakingu termicznego,
  • w Po艂udniowych Zak艂adach Rafineryjnych Naftopol S.A., Oddzia艂 K臋dzierzyn - Ko藕le, w firmie MERCAR Sp. z o.o. w Poznaniu - metod膮 krakingu termicznego,
  • w Przedsi臋biorstwie Kruszyw Lekkich "Keramzyt" w Mszczonowie - jako dodatek spulchniaj膮cy glin臋 przy produkcji kruszyw w miejsce tradycyjnie stosowanego oleju nap臋dowego lub ropy naftowej.

    Odpady olejowe s膮 r贸wnie偶:
  • spalane w spalarniach odpad贸w wsp贸lnie z innymi odpadami (np. w Zak艂adach Chemicznych Rokita w Brzegu Dolnym, w Spalarni "Lobbe D膮browa G贸rnicza" Sp. z o. o. w D膮browie G贸rniczej),
  • poddawane oczyszczaniu " odwadnianiu (AWAS Polska w Warszawie, SHIP-SERWICE S.A. Szczecin),
  • unieszkodliwiane poprzez biodegradacj臋 (EKOL PROJEKT INTER-NATIONAL z D艂ugo艂臋ki, EKOBAU Oddzia艂 Opole),
  • unieszkodliwiane chemicznie m.in. w instalacjach firm AQUA, REMTECH.
    Cz臋艣膰 odpad贸w olejowych jest jednak spalana w niewielkich spalarkach, kt贸re nie spe艂niaj膮 wymog贸w ochrony 艣rodowiska.

Stan aktualny w zakresie gospodarki olejami odpadowymi


Uzyskane w kraju poziomy odzysku i recyklingu przekraczaj膮ce poziomy wymagane (odzysk wymagany 30% - uzyskany 35,5%, recykling wymagany 15% - uzyskany 26,8%) wskazuj膮 na pozytywn膮 sytuacj臋 w tym zakresie. Jednak z uwagi na wysokie poziomy odzysku i recyklingu olej贸w smarowych ustalone do 2007 r., wynosz膮ce odpowiednio: odzysk 50% i recykling 35% (Dz.U. z 2003 r., Nr 7 poz.. 78 " Ustawa o zmianie ustawy o odpadach oraz niekt贸rych innych ustaw), nale偶y d膮偶y膰 do zintensyfikowania zbi贸rki olej贸w odpadowych.

W wojew贸dztwie 艣l膮skim istnieje do艣膰 dobrze zorganizowana zbi贸rka olej贸w odpadowych z zak艂ad贸w przemys艂owych, niemniej jednak, nale偶y podj膮膰 dzia艂ania w kierunku pozyskiwania odpad贸w olejowych powstaj膮cych w du偶ym rozproszeniu.

Pozyskanie dodatkowych ilo艣ci olej贸w odpadowych mo偶e by膰 zrealizowane poprzez:

  • rozszerzenie sieci punkt贸w zbi贸rki o warsztaty samochodowe, stacje benzynowe, Punkty Zbi贸rki Odpad贸w Niebezpiecznych (PZON), itp.
  • okresowe i sta艂e zbi贸rki w wyznaczonych punktach,
  • przeprowadzenie kampanii reklamowo-propagandowej w zakresie prawid艂owego post臋powania z olejami odpadowymi.
Nale偶y r贸wnie偶 zabezpieczy膰 w艂a艣ciwe funkcjonowanie istniej膮cych instalacji, zar贸wno w zakresie wymog贸w ochrony 艣rodowiska jak i mo偶liwo艣ci odzysku powstaj膮cych w kraju olej贸w odpadowych.

Prognoza


Prognozowane ilo艣ci mo偶liwych do pozyskania z rynku olej贸w odpadowych, (na podstawie opracowa艅 Instytutu Technologii Nafty z Krakowa "Ustalenie wielko艣ci zasob贸w olej贸w odpadowych mo偶liwych do wykorzystania na drodze ich przemys艂owego wykorzystania", oraz Krajowego Planu Gospodarki Odpadami), przedstawiono w poni偶szym zestawieniu:


Lata20042007 2008200920102011201220132014 2015
Odpady olejowe [Mg]25096243802420824005 238022359923396231932299022788


Spadek mo偶liwych do pozyskania z rynku olej贸w odpadowych zwi膮zany jest z prognozowanym spadkiem zapotrzebowania na oleje 艣wie偶e oraz zwi臋kszeniem czasu ich eksploatacji.

Podsumowanie


Analiza stanu aktualnego oraz ocena funkcjonuj膮cych przepis贸w prawnych wskazuje na poprawne rozwijanie si臋 sektora gospodarki odpadami olejowymi.
Aktualnie uzyskane w kraju poziomy odzysku i recyklingu olej贸w odpadowych, przekraczaj膮ce poziomy wymagane, pozwalaj膮 przewidywa膰, 偶e osi膮gniecie docelowego wska藕nika odzysku " 50% i recyklingu " 35% w 2007 roku jest mo偶liwe.

Literatura:
1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. 2001, Nr 62, poz. 628).
2. Rozporz膮dzenie Ministra 艢rodowiska z dnia 27 wrze艣nia 2001 r. - w sprawie katalogu odpad贸w (Dz. U. 2001, Nr 112, poz.1206).
3. Ustawa z dnia 19 grudnia 2002 r. - o zmianie ustawy o odpadach oraz niekt贸rych innych ustaw (Dz. U. 2003 r., Nr ,7 poz.. 78).
4. "Ustalenie wielko艣ci zasob贸w olej贸w odpadowych mo偶liwych do wykorzystania na drodze ich przemys艂owego wykorzystania", Instytut Technologii Nafty, Krak贸w 2001 r.
5. Dokumentacja ITN Nr 3492/2001, wykonana pod nadzorem jako艣ciowego systemu zarz膮dzania ISO 9001, certyfikat BVQI nr 72084, Instytut Technologii Nafty, Krak贸w 2001 r.
6. Rozporz膮dzenie Ministra 艢rodowiska z dnia 11 grudnia 2001 r. - w sprawie wzor贸w dokument贸w stosowanych na potrzeby ewidencji odpad贸w (Dz. U. Nr 152, poz. 1736).
7. Ustawa z dnia 11 maja 2001r. o obowi膮zkach przedsi臋biorc贸w w zakresie gospodarowania niekt贸rymi odpadami oraz op艂acie produktowej i op艂acie depozytowej (Dz. U. Nr.63 poz. 639 z 2001r.)
8. Rozporz膮dzenie Ministra 艢rodowiska, z dnia 6 listopada 2001 r. - w sprawie szczeg贸艂owych warunk贸w, jakie powinien spe艂ni膰 przedsi臋biorca produkuj膮cy w kraju oleje smarowe z udzia艂em wytworzonych w kraju olej贸w bazowych pochodz膮cych z regeneracji, w celu w艂膮czenia ich do faktycznie uzyskanego poziomu recyklingu (Dz.U. z 2001 Nr 131, poz. 1475).
9. Rozporz膮dzenie Ministra Gospodarki z dnia 5 marca 2001 r. - zmieniaj膮ce rozporz膮dzenie w sprawie szczeg贸艂owych zasad usuwania, wykorzystywania i unieszkodliwiania odpad贸w niebezpiecznych. (Dz. U. Nr 22, poz. 251).
10. Polska Klasyfikacja Wyrob贸w i Us艂ug.
11. Dyrektywa Rady Nr 75/439/EWG z dnia 16 czerwca 1975 r.
12. Dyrektywa Rady Nr 87/101/EWG z dnia 22 grudnia 1986 r.
13. Dyrektywa Rady Nr 94/31/EC z dnia 27 czerwca 1994 r.